Stress and Anxiety ආතතිය සහ සාංකාව

Psychology

2021-01-23 K. Ganegama

මානසික ආතතිය යනු චිත්තවේගීය හෝ ශාරීරික ආතතිය පිළිබඳ හැඟීමකි. එය ඔබට කලකිරීමක්, කෝපයක් හෝ නොසන්සුන්තාවයක් ඇති කරන ඕනෑම සිදුවීමකින් හෝ සිතුවිල්ලකින් පැමිණිය හැකිය. ආතතිය යනු අභියෝගයකට හෝ ඉල්ලුමකට ඔබේ ශරීරයේ ප්‍රතිචාරයයි. සුලු කේන්ති යාමේදී, මානසික ආතතිය ධනාත්මක විය හැකිය, එය ඔබට අනතුරක් වළක්වා ගැනීමට හෝ නියමිත කාල සීමාවක් ඉවසාගෙන සිටීමට උපකාරී වේ.
නමුත් මානසික ආතතිය දිගු කාලයක් පවතින විට එය ඔබේ සෞඛ්‍යයට හානි කළ හැකිසලකා බැලිය යුතු කරුණු

මානසික ආතතිය සාමාන්‍ය හැඟීමකි. ආතතියේ ප්‍රධාන වර්ග දෙකක් තිබේ:

කෙටි කාලීන ආතතිය. මෙය කෙටිකාලීන ආතතියකි. ඔබ තිරිංග තද කරන විට, ඔබේ සහකරු සමඟ රණ්ඩු වන විට හෝ තද බෑවුමකින් බැස යන විට ඔබට එය දැනේ. භයානක තත්වයන් කළමනාකරණය කිරීමට එය ඔබට උපකාරී වේ. ඔබ අළුත් හෝ ආකර්ෂණීය දෙයක් කරන විටද එය සිදු වේ. සියලුම මිනිසුන්ට එක් වරකට හෝ වෙනත් අවස්ථාවක මෙම ආතතිය ඇතිවී තිබේ.

නිදන්ගත ආතතිය. මෙය දිගු කාලයක් පවතින ආතතියයි. ඔබට මුදල් ගැටළු, අවාසනාවන්ත විවාහයක් හෝ රැකියාවේ කරදරයක් ඇත්නම් ඔබට නිදන්ගත ආතතියක් ඇතිවිය හැකිය. සති හෝ මාස ගණනක් තිස්සේ පවතින ඕනෑම ආකාරයක ආතතියක් නිදන්ගත ආතතියකි. නිදන්ගත ආතතියට ඔබ කොතරම් පුරුදු වී ඇත්ද යත් එය ගැටලුවක් බව ඔබට වැටහෙන්නේ නැත. ඔබ මානසික ආතතිය පාලනය කිරීමට ක්‍රම සොයා නොගන්නේ නම්, එය සෞඛ්‍ය ගැටළු වලට තුඩු දිය හැකිය.

ආතතිය හා ඔබේ ශරීරය

ඔබේ ශරීරය හෝමෝන මුදා හැරීමෙන් ආතතියට ප්‍රතික්‍රියා කරයි. මෙම හෝමෝන මගින් ඔබේ මොළය වඩාත් විමසිලිමත් වන අතර, ඔබේ මාංශ පේශි නොසන්සුන් වන අතර ඔබේ ස්පන්දනය වැඩි කරයි. කෙටිකාලීනව, මෙම ප්‍රතික්‍රියා යහපත් වන්නේ ආතතියට හේතු වන තත්වය හැසිරවීමට ඒවා ඔබට උපකාර කළ හැකි බැවිනි. මෙය ඔබේ ශරීරය ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ක්‍රමයයි.

ඔබට නිදන්ගත ආතතියක් ඇති විට, අනතුරක් නොමැති වුවද, ඔබේ ශරීරය සෝදිසියෙන් සිටි. කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, මෙය ඔබට සෞඛ්‍ය ගැටලු සඳහා අවදානමක් ඇති කරයි,

• අධි රුධිර පීඩනය

• හදවත් රෝග

• දියවැඩියාව

• තරබාරුකම

• මානසික අවපීඩනය හෝ කාංසාව

• කුරුලෑ හෝ දද වැනි සමේ ගැටළු

• ඔසප් වීමේ ගැටළු

ඔබට දැනටමත් සෞඛ්‍ය තත්වයක් තිබේ නම්, නිදන්ගත ආතතිය එය වඩාත් නරක අතට හැරවිය හැකිය.

මානසික ආතතිය බොහෝ ආකාරයේ කායික හා චිත්තවේගීය රෝග ලක්ෂණ ඇති කරයි. සමහර විට, මෙම රෝග ලක්ෂණ ආතතියෙන් ඇති වන බව ඔබ නොදැන සිටිය හැකිය. ආතතිය ඔබට බලපාන බවට ලකුණු කිහිපයක් මෙන්න:

1. පාචනය හෝ මලබද්ධය
2. අමතකවීම
3. නිතර කැක්කුම සහ වේදනාව
4. හිසරදය
5. ශක්තිය හෝ අවධානය යොමු නොවීම
6. ලිංගික ගැටළු
7. හකු හෝ බෙල්ලේ තද බව
8. වෙහෙස
9. වැඩිපුර නිදා ගැනීමට හෝ නිදා ගැනීමට නොහැක වීම
10. නොසන්සුන් උදරය
11. යතා තත්වයට පත්වීම සඳහා මත්පැන් හෝ ඖෂධ භාවිතය
12. සිරුරේ බර අඩු වීම හෝ වැඩිවීම.

කාංසාව යනු කුමක්ද?
( Anxiety)

කාංසාව යනු බිය, භීතිය සහ නොසන්සුන්තාවයේ හැඟීමකි. එය ඔබට දහඩිය දැමීමටත්, නොසන්සුන් හා නොසන්සුන් වීමටත්, වේගවත් හෘද ස්පන්දනයක් ඇති කිරීමටත් හේතු විය හැක. එය ආතතියට සාමාන්‍ය ප්‍රතික්‍රියාවක් විය හැකිය. නිදසුනක් වශයෙන්, රැකියාවේදී දුෂ්කර පරීක්ෂණයකට මුහුණ දෙන විට, පරීක්‍ෂණයක් කිරීමට පෙර හෝ වැදගත් තීරණයක් ගැනීමට පෙර ඔබට කනස්සල්ලක් ඇති විය හැකිය. එය ඔබට සාර්ථකව මුහුණ දීමට උපකාරී වේ. කාංසාව ඔබට ශක්තියක් ලබා දීමට හෝ අවධානය යොමු කිරීමට උපකාරී වේ. නමුත් කාංසාව ආබාධ සහිත පුද්ගලයින් සඳහා, බිය තාවකාලික නොවන අතර එය අධික විය හැකිය.

කාංසාව ආබාධ මොනවාද?

කාංසාව ආබාධ යනු ඔබට කාංසාව ඇති වන අතර එය පහව නොයන අතර කාලයත් සමඟ නරක අතට හැරේ. රෝග ලක්ෂණ රැකියා කාර්ය සාධනය, පාසල් වැඩ සහ සබඳතා වැනි දෛනික ක්‍රියාකාරකම් වලට බාධා ඇති කළ හැකිය.

කාංසාවේ ආබාධ වර්ග මොනවාද?

කාංසාව ආබාධ වර්ග කිහිපයක් ඇත

සාමාන්‍ය කාංසාව ආබාධය (GAD). ( GAD is a common anxiety disorder – GAD යනු නිරන්තර හා නිදන්ගත කරදර, ස්නායු භාවය සහ ආතතිය ඇතුළත් වන පොදු කාංසාවකි. භීතිකාවක් මෙන් නොව, ඔබේ බිය නිශ්චිත දෙයකට හෝ තත්වයකට සම්බන්ධ වී ඇති විට, ඔබේ මුළු ජීවිතයටම කරන භීතිය හෝ නොසන්සුන්තාවයේ සාමාන්‍ය හැඟීමකි.) සහිත පුද්ගලයින් සෞඛ්‍යය, මුදල්, රැකියාව සහ පවුල වැනි සාමාන්‍ය ගැටළු ගැන කරදර වේ. නමුත් ඔවුන්ගේ කනස්සල්ල අධික වේ.

සන්ත්‍රාසය . ( Panic)

සන්ත්‍රාසය ඇති පුද්ගලයින්ට සන්ත්‍රාසය ඇති වේ. මේවා හදිසි අනතුරක් නොමැති විට හදිසියේම නැවත නැවතත් දැඩි බියක් ඇති කරයි. ප්‍රහාර ඉක්මනින් සිදුවන අතර මිනිත්තු කිහිපයක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් පැවතිය හැකිය.

භීතිකාව. ( Phobia)

භීතිකාව ඇති පුද්ගලයින්ට සුළු හෝ සැබෑ අනතුරක් නොවන දෙයක් කෙරෙහි දැඩි බියක් ඇත. ඔවුන්ගේ බිය මකුළුවන්, පියාසර කිරීම, ජනාකීර්ණ ස්ථානවලට යාම හෝ සමාජ තත්වයන් තුළ සිටීම (සමාජ කාංසාව ලෙස හැඳින්වේ) විය හැකිය.

කාංසාව ආබාධ ඇතිවීමට හේතුව කුමක්ද?

කාංසාවට හේතුව නොදන්නා කරුණකි. ජාන විද්‍යාව, මොළයේ ජීව විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව, ආතතිය සහ ඔබේ පරිසරය වැනි සාධක ඊට දායක විය හැකිය.

කාංසාව ආබාධ සඳහා අවදානමක් ඇත්තේ කාටද ?

විවිධ වර්ගයේ කාංසාව ආබාධ සඳහා අවදානම් සාධක වෙනස් විය හැකිය. නිදසුනක් වශයෙන්, GAD සහ භීතිකාවන් කාන්තාවන් තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ, නමුත් සමාජ කාංසාව පිරිමින්ට හා කාන්තාවන්ට එක හා සමානව බලපායි.

සියලු වර්ගවල කාංසාව ආබාධ සඳහා පොදු අවදානම් සාධක කිහිපයක් තිබේ.

ඔබ නව තත්වයන් තුළ සිටින විට ලැජ්ජා වීම හෝ ඉවත් වීම හෝ නව පුද්ගලයින් හමුවීම වැනි ඇතැම් පෞරුෂ ගති ලක්ෂණ

මුල් ළමාවියේ හෝ වැඩිහිටි වියේ දී ඇති වූ කම්පන සහගත සිදුවීම්

කාංසාව හෝ වෙනත් මානසික ආබාධ පිළිබඳ පවුල් ඉතිහාසය

තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ගැටළු හෝ අරිතිමියාව වැනි සමහර ශාරීරික සෞඛ්‍ය තත්වයන්

කාංසාවේ ආබාධවල ලක්ෂණ මොනවාද?

විවිධ වර්ගයේ කාංසාව ආබාධ විවිධ රෝග ලක්ෂණ ඇති විය හැක. නමුත් ඒවා සියල්ලම සංයෝජනයක් ඇත

පාලනය කිරීමට අපහසු කරදරකාරී සිතුවිලි හෝ විශ්වාසයන්. ඔබට නොසන්සුන් හා නොසන්සුන් බවක් ඇති කරන අතර ඔබේ දෛනික ජීවිතයට බාධා කරයි. එය ඉවත්ව නොයන අතර කාලයත් සමඟ නරක අතට හැරිය හැකිය.

හෘද ස්පන්දනය, වේගවත් හෘද ස්පන්දනය, පැහැදිලි කළ නොහැකි වේදනාවන් සහ වේදනාවන්, කරකැවිල්ල සහ හුස්ම හිරවීම වැනි ශාරීරික රෝග ලක්ෂණ

ඔබ කළ එදිනෙදා ක්‍රියාකාරකම් වලක්වා ගැනීම වැනි හැසිරීම් වල වෙනස්කම්

කැෆේන්, වෙනත් ද්‍රව්‍ය සහ ඇතැම් ඖෂධ භාවිතා කිරීමෙන් ඔබේ රෝග ලක්ෂණ තවත් නරක අතට හැරෙනු ඇත.

කාංසාව ආබාධ හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?

කාංසාවේ ආබාධ හඳුනා ගැනීම සඳහා, ඔබේ වෛද්‍යවරයා ඔබේ රෝග ලක්ෂණ සහ වෛද්‍ය ඉතිහාසය ගැන විමසනු ඇත. ඔබේ රෝග ලක්ෂණ වලට වෙනස් සෞඛ්‍ය ගැටලුවක් නොවන බව තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ඔබට ශාරීරික පරීක්‍ෂණයක් සහ විද්‍යාගාර පරීක්ෂණ ද කළ හැකිය.

ඔබට වෙනත් සෞඛ්‍ය ගැටලුවක් නොමැති නම්, ඔබට මානසික ඇගයීමක් ලැබෙනු ඇත.

කාංසාව ආබාධ සඳහා ප්‍රතිකාර මොනවාද?

කාංසාව ආබාධ සඳහා ප්‍රධාන ප්‍රතිකාර වන්නේ මනෝචිකිත්සාව (කතා ප්‍රතිකාර), ඖෂධ හෝ දෙකම:

සංජානන චර්යා චිකිත්සාව (CBT – Cognitive-behavioral therapy ) යනු කාංසාව ආබාධ සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා බොහෝ විට භාවිතා කරන මනෝචිකිත්සක ප්‍රතිකාරයකි. CBT ඔබට සිතීමට හා හැසිරීමට විවිධ ක්‍රම උගන්වයි. ඔබට බිය සහ කාංසාව දැනීමට හේතු වන දේට ඔබ ප්‍රතික්‍රියා කරන ආකාරය වෙනස් කිරීමට එය ඔබට උදව් කරයි. නිරාවරණ චිකිත්සාව එයට ඇතුළත් විය හැකිය. මෙය ඔබගේ බිය වලට මුහුණ දීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අතර එමඟින් ඔබ මග හැර සිටි දේවල් කිරීමට ඔබට හැකි වනු ඇත.

කාංසාව ආබාධ සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා ඖෂධ අතරට කාංසාවට එරෙහි ඔෟෂධ සහ ඇතැම් විෂ නාශක ඇතුළත් වේ. සමහර වර්ගයේ ඖෂධ විශේෂිත කාංසාව ආබාධ සඳහා වඩා හොඳින් ක්‍රියා කරයි. ඔබට වඩාත් සුදුසු ඔෟෂධය කුමක්දැයි හඳුනා ගැනීමට ඔබ ඔබේ වෛද්‍යවරයා සමඟ සමීපව කටයුතු කළ යුතුය. ඔබට නිවැරදි ඖෂධය සොයා ගැනීමට පෙර එක් ඔෟෂධ එකකට වඩා උත්සාහ කිරීමට ඔබට අවශ්‍ය විය හැකිය.

උපුටාගැනීම
U.S. Department of Health & Human Services
NIH: ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය ආයතනය

Leave a Reply